คำเตือนและการเปิดเผยความเสี่ยง

1. สัญญาซื้อขายล่วงหน้า (Futures)

1.1 ลักษณะของสัญญาซื้อขายล่วงหน้า

สัญญาซื้อขายล่วงหน้าเป็นสัญญาที่คู่สัญญาผูกพันที่จะต้องปฏิบัติตามภาระผูกพันภายใต้สัญญานั้น เว้นแต่คู่สัญญาจะสามารถล้างฐานะสัญญาก่อนวันส่งมอบหรือชำระราคา ผู้ขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้ามีหน้าที่ต้องส่งมอบ และผู้ซื้อมีหน้าที่ต้องรับมอบสินค้าอ้างอิงของสัญญา (การส่งมอบด้วยสินค้าจริง) หรือคู่สัญญาอาจทำการชำระราคาเป็นเงินสด โดยการชำระส่วนต่างระหว่างราคาใช้สิทธิกับมูลค่าตลาดหรือราคาของสินค้าอ้างอิงหรือตัวแปร ณ เวลาใดเวลาหนึ่งหรือช่วงเวลาหนึ่งในอนาคตตามที่ระบุไว้ในสัญญาให้แก่คู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่ง

1.2 ความเสี่ยงจากการสูญเสียในการซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้า

ในการซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้า ผู้ซื้อ (ฝ่ายที่มีฐานะซื้อหรือ Long Position) และผู้ขาย (ฝ่ายที่มีฐานะขายหรือ Short Position) จะต้องวางเงินหลักประกันเริ่มต้นไว้กับตัวแทนซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้าเพื่อประกันการปฏิบัติตามสัญญา เนื่องจากจำนวนเงินหลักประกันเริ่มต้นมีขนาดเล็กเมื่อเทียบกับมูลค่าของสัญญา การเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อยของราคาในตลาดจึงอาจนำไปสู่ผลกำไรหรือขาดทุนจำนวนมากภายในระยะเวลาอันสั้น ลูกค้าอาจสูญเสียเงินเกินกว่าจำนวนเงินหลักประกันเริ่มต้นที่ได้วางไว้ หรืออาจถูกตัวแทนเรียกให้ล้างฐานะสัญญาโดยขาดทุน หากไม่สามารถนำส่งเงินหลักประกันเพิ่มเติมได้ภายในระยะเวลาที่กำหนด

2. สิทธิในการซื้อขาย (Options)

2.1 ลักษณะของ ออปชัน (Options)

ออปชันเป็นสัญญาซึ่งผู้ขายให้สิทธิแก่ผู้ซื้อในการซื้อหรือขายสินค้าอ้างอิง ณ ราคาที่กำหนดไว้ภายในระยะเวลาและเงื่อนไขที่ระบุ หรือสิทธิที่จะได้รับเงินชำระจากผู้ขายตามเงื่อนไขที่ระบุในสัญญา ผู้ซื้อจะต้องจ่ายค่าพรีเมียมให้แก่ผู้ขายเพื่อแลกกับสิทธิในการซื้อหรือขายดังกล่าว

ออปชันที่ให้สิทธิผู้ซื้อในการซื้อสินค้าอ้างอิงหรือตัวแปร ณ ราคาที่กำหนดเรียกว่าคอลออปชัน (Call Options) ในขณะที่ออปชันที่ให้สิทธิผู้ซื้อในการขายสินค้าอ้างอิงหรือตัวแปร ณ ราคาที่กำหนดเรียกว่าพุทออปชัน (Put Options) การใช้สิทธิดังกล่าวต้องเป็นไปตามข้อกำหนดและเงื่อนไขที่ระบุในสัญญาออปชัน

เมื่อผู้ซื้อใช้สิทธิ ผู้ขายอาจทำการส่งมอบสินค้าอ้างอิงจริง หรือทำการชำระราคาเป็นเงินสด โดยส่วนต่างเงินสดระหว่างราคาใช้สิทธิกับมูลค่าตลาดหรือราคาของสินค้าอ้างอิงหรือตัวแปร ณ เวลาหรือช่วงเวลาในอนาคตตามที่ระบุในสัญญาจะถูกชำระให้แก่ผู้ซื้อ

2.2 ความเสี่ยงจากการสูญเสียในการซื้อขายออปชัน

ผู้ซื้อออปชันอาจเลือกที่จะล้างฐานะ ใช้สิทธิออปชัน หรือปล่อยให้ออปชันหมดอายุไปโดยไม่ใช้สิทธิก็ได้ หากลูกค้าเลือกใช้สิทธิออปชันจะได้รับการชำระราคาเป็นเงินสดซึ่งเป็นส่วนต่างระหว่างราคาใช้สิทธิกับมูลค่าตลาดหรือราคาของสินค้าอ้างอิง มิฉะนั้นลูกค้าอาจเลือกรับหรือส่งมอบสินค้าอ้างอิงจริง ซึ่งจะได้รับเงินหรือชำระเงินตามราคาใช้สิทธิที่ระบุในสัญญา หากออปชันหมดอายุโดยไร้ค่า ขาดทุนของผู้ซื้อจะเท่ากับจำนวนค่าพรีเมียมที่จ่ายไป

ผู้ขาย (ผู้เขียนสัญญา) ออปชันจะได้รับค่าพรีเมียมจากผู้ซื้อ และมีภาระผูกพันที่จะต้องปฏิบัติตามหน้าที่หากผู้ซื้อใช้สิทธิ ผู้ขายจะต้องวางเงินหลักประกัน เมื่อผู้ซื้อใช้สิทธิ ผู้ขายที่ไม่ได้ล้างฐานะจะต้องทำการชำระราคาเป็นเงินสดหรือทำการส่งมอบ/รับมอบสินค้าอ้างอิงจริง หากออปชันหมดอายุโดยไร้ค่า กำไรของผู้ขายจะเท่ากับจำนวนค่าพรีเมียม

เนื่องจากผลขาดทุนสูงสุดของผู้ซื้อออปชันจำกัดอยู่เพียงค่าพรีเมียม ผู้ซื้อจึงต้องจ่ายค่าพรีเมียมแต่ไม่ต้องวางเงินหลักประกัน ในทางกลับกัน ผลขาดทุนของผู้ขายสามารถเกิดขึ้นได้ไม่จำกัด ผู้ขายจึงต้องวางเงินหลักประกันไว้กับตัวแทนเพื่อประกันการปฏิบัติตามสัญญาเช่นเดียวกับการซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้า

หากเกิดการเคลื่อนไหวของราคาในตลาดที่ไม่เป็นผลดีต่อฐานะของผู้ขาย ผู้ขายออปชันอาจสูญเสียเงินเกินกว่าจำนวนเงินหลักประกันที่วางไว้ภายในระยะเวลาอันสั้น

3. ความเสี่ยงเพิ่มเติมและข้อมูลอื่น ๆ เกี่ยวกับการซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้าและออปชัน

3.1 การทำความเข้าใจข้อกำหนดและเงื่อนไขของสัญญาอนุพันธ์

เนื่องจากการซื้อขายอนุพันธ์มีความเสี่ยงสูง ก่อนการตัดสินใจลงทุน ลูกค้าศึกษาและทำความเข้าใจข้อกำหนดรายละเอียดของสัญญาแต่ละประเภทอย่างระมัดระวัง รวมถึงแต่ไม่จำกัดเพียง ประเภทของสินค้าอ้างอิงและตัวแปร ขนาด/หน่วย/ตัวคูณของสัญญา วันทำการซื้อขายวันสุดท้าย วันชำระราคา วิธีการส่งมอบหรือชำระราคา และราคาอ้างอิงที่ใช้กำหนดราคาชำระราคาและอัตราหลักประกัน ลูกค้าควรพิจารณาว่าการลงทุนเหมาะสมกับวัตถุประสงค์การลงทุนและฐานะทางการเงินของตนหรือไม่

สำหรับการซื้อขายออปชัน ลูกค้าควรเข้าใจเงื่อนไขที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ รวมถึงประเภทของออปชัน เช่น พุทออปชัน หรือคอลออปชัน เงื่อนไขการใช้สิทธิ ประเภทสินค้าอ้างอิง เป็นต้น ลูกค้าควรพิจารณาว่าการลงทุนเหมาะสมกับวัตถุประสงค์และความเสี่ยงที่ยอมรับได้หรือไม่ รวมถึงพิจารณาผลตอบแทนที่คาดว่าจะได้รับ ค่าพรีเมียม ค่าธรรมเนียมธุรกรรม และผลขาดทุนที่อาจเกิดขึ้น

3.2 ค่าธรรมเนียมในการซื้อขายอนุพันธ์

ก่อนการซื้อขาย ลูกค้าควรได้รับคำอธิบายที่ชัดเจนจากตัวแทนซื้อขายเกี่ยวกับค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายทั้งหมดที่ต้องรับผิดชอบเกี่ยวกับการซื้อขาย การชำระราคา หรือการใช้สิทธิออปชัน เช่น ค่านายหน้า ค่าธรรมเนียมการใช้สิทธิ เป็นต้น ค่าใช้จ่ายเหล่านี้จะเพิ่มต้นทุนการลงทุนและส่งผลต่อกำไรขาดทุน ตลอดจนการตัดสินใจลงทุน ค่านายหน้าอาจแตกต่างกันไปตามประเภทและปริมาณธุรกรรม ทั้งนี้ บริษัท ตลาดสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน) และสำนักงาน ก.ล.ต. ไม่ได้กำหนดอัตราค่านายหน้าขั้นต่ำไว้

3.3 ความเสี่ยงจากการบังคับล้างฐานะและความรับผิดชอบในผลขาดทุนที่เกิดขึ้น

เมื่อลูกค้าเปิดฐานะในอนุพันธ์ เช่น ฐานะซื้อสัญญาซื้อขายล่วงหน้า ฐานะขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้า และฐานะขายออปชัน ลูกค้ามีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามภาระผูกพันตามสัญญา สัญญาอนุพันธ์ของลูกค้าจะถูกประเมินมูลค่าตามราคาตลาด (Mark to Market) โดยตัวแทนอย่างน้อย ณ สิ้นวันทำการเพื่อสะท้อนกำไรหรือขาดทุนรายวัน หากผลขาดทุนทำให้ยอดเงินในบัญชีหลักประกันลดลงต่ำกว่าหลักประกันรักษาสภาพ (Maintenance Margin) ลูกค้าจะถูกเรียกวางเงินหลักประกันเพิ่มเพื่อให้เท่ากับหลักประกันเริ่มต้นภายในระยะเวลาที่กำหนด หากลูกค้าไม่นำเงินมาวางตามกำหนด ฐานะของลูกค้าอาจถูกบังคับล้างฐานะ และลูกค้าจะต้องรับผิดชอบต่อผลขาดทุนที่เกิดขึ้นทั้งหมด

ตัวแทนซื้อขายอาจกำหนดเงื่อนไขการบังคับปิดฐานะ (Forced Closeout) เพิ่มเติมในสัญญาแต่งตั้งตัวแทนซื้อขาย หรือข้อบังคับการซื้อขาย กล่าวคือ เมื่อยอดเงินในบัญชีหลักประกันลดลงถึงจุดบังคับปิดฐานะ ตัวแทนจะเรียกให้วางเงินหลักประกันเพิ่มระหว่างชั่วโมงซื้อขาย หากไม่นำเงินมาวางตามกำหนด ตัวแทนมีสิทธิปิดฐานะของลูกค้า และลูกค้าต้องรับผิดชอบต่อผลขาดทุนที่เกิดขึ้น

ลูกค้าที่มีการถือครองฐานะอนุพันธ์เกินกว่าจำนวนที่ตลาดอนุพันธ์กำหนด และไม่สามารถลดฐานะที่เกินนั้นได้ตามที่ตัวแทนแจ้ง ก็จะมีความเสี่ยงในลักษณะเดียวกัน

3.4 ความเสี่ยงที่เกิดจากการไม่สามารถล้างฐานะสัญญาได้

หากลูกค้าไม่สามารถล้างฐานะอนุพันธ์ก่อนวันชำระราคาเนื่องจากสภาวะตลาดที่ไม่เอื้ออำนวย เช่น ขาดสภาพคล่อง การหยุดพักการซื้อขายในตลาด เป็นต้น ลูกค้าอาจได้รับผลขาดทุนจากฐานะสัญญาที่ค้างอยู่ ณ วันชำระราคา

3.5 ความเสี่ยงจากการไม่สามารถดำเนินการตามคำสั่ง Stop Loss ได้

ตัวแทนซื้อขายอาจไม่สามารถส่งหรือจับคู่คำสั่งบางประเภท เช่น คำสั่ง “Stop-Loss” หรือ “Stop-Limit” ที่ลูกค้าส่งเพื่อจำกัดผลขาดทุนได้ เนื่องจากสภาวะตลาด ณ ขณะนั้นไม่เอื้ออำนวย

3.6 ค่าธรรมเนียมในการซื้อขายอนุพันธ์

ก่อนการซื้อขาย ลูกค้าควรได้รับคำอธิบายที่ชัดเจนเกี่ยวกับค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายทั้งหมด เช่น ค่านายหน้า ค่าธรรมเนียมการใช้สิทธิ ซึ่งค่าใช้จ่ายเหล่านี้จะส่งผลต่อต้นทุนและผลกำไรขาดทุนจากการลงทุน ค่านายหน้าอาจขึ้นอยู่กับประเภทและปริมาณธุรกรรม

3.7 ความเสี่ยงจากการบังคับล้างฐานะและความรับผิดชอบในผลขาดทุนที่เกิดขึ้น

เมื่อเปิดฐานะสัญญาซื้อขายล่วงหน้าหรือออปชัน สัญญาจะถูก Mark to Market ทุกสิ้นวัน หากเงินหลักประกันลดลงต่ำกว่าระดับที่กำหนด ลูกค้าจะต้องนำเงินมาวางเพิ่ม หากไม่วางเงินตามเวลาที่กำหนด ตัวแทนมีสิทธิล้างฐานะสัญญาและลูกค้าต้องรับผิดชอบผลขาดทุนที่เกิดขึ้น

3.8 ความเสี่ยงที่เกิดจากการไม่สามารถล้างฐานะสัญญาได้

หากลูกค้าไม่สามารถล้างฐานะก่อนวันกำหนดชำระราคาเนื่องจากสภาวะตลาดขาดสภาพคล่องหรือมีการหยุดซื้อขาย ลูกค้าอาจสูญเสียเงินจากฐานะสัญญาที่ค้างอยู่

3.9 ความเสี่ยงจากการไม่สามารถดำเนินการตามคำสั่ง Stop Loss ได้

ตัวแทนซื้อขายอาจไม่สามารถทำรายการตามคำสั่งตัดขาดทุน (Stop-loss) ที่ลูกค้าตั้งไว้ได้ เนื่องจากสภาวะตลาด ณ ขณะนั้นไม่สามารถจับคู่คำสั่งได้

3.10 ความเสี่ยงจากการถูกจำกัดหรือห้ามถือครองฐานะสัญญา

ตลาดอนุพันธ์ สำนักหักบัญชี หรือสำนักงาน ก.ล.ต. อาจสั่งการให้ตัวแทนจำกัดหรือห้ามลูกค้าเปิดฐานะเพิ่มเติม ให้ปิดบัญชีซื้อขาย หรือให้ล้างฐานะสัญญา หากการทำธุรกรรมของลูกค้าส่งผลกระทบหรืออาจส่งผลกระทบต่อความเป็นธรรมในการซื้อขาย หรือทำให้ราคาเบี่ยงเบนไปจากสภาวะปกติ หรือเข้าข่ายฝ่าฝืนกฎหมายว่าด้วยอนุพันธ์ หรือหากลูกค้าไม่ให้ข้อมูล ให้ข้อมูลเท็จ หรือปฏิเสธการให้ข้อมูลตามที่ได้รับการร้องขอ

นอกจากนี้ สำนักงาน ก.ล.ต. อาจสั่งให้ตลาดอนุพันธ์หรือสำนักหักบัญชีระงับการซื้อขาย จำกัดหรือล้างฐานะของลูกค้า เมื่อมีความจำเป็นเพื่อรักษาเสถียรภาพของระบบการเงินและเศรษฐกิจของประเทศ หรือเพื่อรักษาเสถียรภาพของระบบการซื้อขายและการชำระราคาในตลาดอนุพันธ์